و اينجا گفت : أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ ؛ قطعى لعنت نكرد . گفت : جزاء ايشان لعنت است ، يعنى كه زندگان‌اند ، و تا زندگى مىبود اميد اسلام و صلاح در ايشان جاى است . و گفته‌اند كه : اين هر سه آيت از كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ تا وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ منسوخ‌اند ، و ناسخ اين آنست كه بر عقب گفت : إِلَّا الَّذِينَ تابُوا اين آيت در شأن حارث بن سويد بن الصامت الانصارى آمد بر خصوص . امّا حكم آن بر عموم است تا بقيامت . اين حارث بعد از آن كه مرتدّ گشته بود پشيمان شد ، باز آمد تا به نزديكى مدينه رسيد . نامه‌اى نبشت ببرادر خويش خلاس بن سويد كه من پشيمان شدم و باز آمدم ، از رسول خدا ( ص ) بپرس كه مرا توبه هست يا نه ؟ خلاس رفت و قصّهء حارث با رسول ( ص ) بگفت . در حال جبرئيل آمد و آيت آورد : إِلَّا الَّذِينَ تابُوا الخ حارث را ازين خبر كردند ، بيامد و مسلمان شد ، و حسن اسلامه . قوله : إِلَّا الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا - در قرآن هر جاى كه ذكر توبت كرد بيشتر آنست كه ذكر اصلاح قرين آن ساخت ، از بهر آنكه حقيقت « توبت » دو چيز است : تصنيف اعتقاد و اصلاح اعمال . پس هر دو مجتمع بايد ، تا توبت درست آيد . اگر كسى گويد : چون است كه در سورة البقرة إِلَّا الَّذِينَ تابُوا وَ أَصْلَحُوا وَ بَيَّنُوا گفت و اينجا نگفت وَ بَيَّنُوا ؟ جواب آنست كه : در سورة البقرة آيت در شأن احبار جهودان آمد كه نعت و صفت محمد ( ص ) در تورات از عوام خويش پنهان كرده بودند و پوشيده داشته ، و معظم گناه ايشان آن بود ، پس تا اظهار آن نكردند و با مردم بيان آن روشن نگفتند توبت ايشان درست نبود . و آن معنى درين قوم كه اين آيت در شأن ايشان آمد نبود ، و گناه ايشان جز ردّت نبود . ازين جهت وَ بَيَّنُوا نگفت . و گفته‌اند : چون هر دو آيت بيان توبت است ، چه فرق را در آخر اين آيت گفت : فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ و در سورة البقرة گفت : وَ أَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ؟ جواب آنست